İdrar kaçırma nedenleri nelerdir? Kadınlarda idrar kaçırma tedavisi nasıl yapılır?

İdrar kaçırma nedenleri gerekli önlemler alınmadığında özellikle kadınlar için büyük sorunlara yol açabiliyor. Mesane kaslarının kontrol edilememesi ile istemsizce idrarın tutulamaması durumu olan idrar kaçırma, hemen her yaşta görülse de ileri yaşlarda daha da sık gözlemleniyor.

İdrar kaçırma nedenleri gerekli önlemler alınmadığında özellikle kadınlar için büyük sorunlara yol açabiliyor. Mesane kaslarının kontrol edilememesi ile istemsizce idrarın tutulamaması durumu olan idrar kaçırma, hemen her yaşta görülse de ileri yaşlarda daha da sık gözlemleniyor. Peki idrar kaçırma neden olur? Birçok kadının yaşam kalitesini etkileyen, sosyal hayatını kısıtlayan hatta bazı durumlarda eve hapseden bu durumun bir kader olmadığına dikkat çeken Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Yücel Karaman, uygun tedavi yöntemleriyle idrar kaçırma problemlerinin önüne geçilebildiğini belirtiyor.

İdrar kaçırma tipleri nelerdir?

Jinekolog, Cinsel Terapist, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Esra Demir Yüzer, idrar tutamama tiplerini şu şekilde sıraladı:

İdrar tutamama sorununun farklı tipleri bulunuyor.
İdrar tutamama sorununun farklı tipleri bulunuyor.

Çoğu kadın idrar tutamama sorununu utanılması gereken bir durum olarak görür ve doktora başvurmakta gecikir. Oysa idrar kaçırma, çoğu hastada basit yaşam tarzı değişiklikleri ve basit ilaç tedavileri ile tedavi edilebilir. Doktor muayenesinde idrar tutamama ile ilgili şikayetler utanmadan anlatılmalıdır. Çünkü hastadan alınan öykünü tanı koymada ve tedavi planlamada önemli yeri vardır.

İdrar kaçırma nedenlerinde öne çıkan 15 durum

İdrar kaçırma nedenlerini bilmek, çözüme hızla ulaşmada en önemli etken. Bu rahatsızlığın sosyal ve hijyen açısından büyük sorunlar yaratabilceğini söyleyen Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cabir Alan, “İdrar kaçırma yaşam kalitesini etkileyen, utanma duygusu, kendine güvenin azalması, sosyal aktivitelerde azalma sonucunda yalnızlaşmaya yol açabilen ve ciddi ekonomik yük getirebilen önemli bir sağlık sorunudur” dedi.

Dünyada 200 milyondan fazla insanda idrar kaçırma problemi olduğunu vurgulayan Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cabir Alan, “İdrar kaçırmanın oluşturduğu sosyal ve hijyenik problemlerin yanı sıra cinsel açıdan da olumsuzluklara neden olduğu, söz konusu cinsel problemlerin ise boşanmalara sebebiyet verdiği bilinmektedir” şeklinde konuştu.

Arkasında birçok neden olabilir

İdrar kaçırma rahatsızlığının altında birçok neden olabileceğini söyleyen Prof. Dr. Cabir Alan idrar kaçırma nedenlerini şöyle sıraladı:

  1. Obezite
  2. İlerleyen yaş
  3. İdrar torbası sarkması
  4. Genetik
  5. Kabızlık
  6. Sistit
  7. Vajinal enfeksiyonlar
  8. İdrar yollarında veya böbrekte taş
  9. Şeker hastalığı
  10. Menopoz
  11. Zor doğumlar
  12. Erkeklerde prostat büyümesi
  13. Kas gevşetici, tansiyon düşürücü, idrar söktürücü, sakinleştirici, depresyona karşı alınan ilaçlar, alerji ilaçları
  14. Demans Alzheimer hastalığı
  15. Sinir sistemi hastalığı

Kadınlarda idrar kaçırma neden olur?

Mesane enfeksiyonları, vajina enfeksiyonları, zorlu doğumlar ve sinirsel hastalıklar gibi birçok sebep kadınlar idrar kaçırmaya yol açabilir.

Bu durumların sonucunda enfeksiyon kapan idrar torbası, sinirleri aşırı derecede uyararak idrar kaçırmaya neden olur. Bunun dışında gebelik durumlarında da idrar kaçırmaya sıkça rastlanır. Bu durum geçici olduğu için sorun olmayabilir. Ancak doğum sonrası pelvik kasları hasar görebilir. Böylesi bir durum kadınlarda idrar kaçırma bozukluğuyla sonuçlanabilir.

Nasıl teşhis konulur?

İdrar tutamama sorunu için gelen hastaların öncelikle tıbbi geçmişi ve hastalık öyküsü dinlenir. Daha sonrasında hekim hastada bu probleme yol açan fiziksel ya da psikolojik bir rahatsızlık olup olmadığını inceler.

Fiziki gerçekleşen bu muayenenin ardından bazı testlerle kesin sonuca ulaşılmaya çalışılır. İdrar tahlili, mesane günlüğü, pelvik ultrason, EMG testi, sistometri gibi yöntemler bu testler arasında. Bu testler yapıldıktan sonra halen kesin tanı konulmadıysa üroflovmetri testi, sistoskopi, invaziv ürodinamik gibi testlere başvurulur.

İnvaziv ürodinamik testler kesin tanı konulmadığı zamanların yanında cerrahi operasyon gereken işlemlerde de kullanılır.

İdrar kaçırma kadınların yaşam kalitesini düşürüyor

Her yaştaki kadında meydana gelebilen idrar kaçırma sosyal hayatı ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiliyor. Hastalar, tüm yaşantısını idrar kaçırabileceği ihtimaline göre planlamak zorunda kalıyor. İdrar kaçırma korkusuyla evden çıkmamayı tercih ediyor ve sosyal ortamlara fazla zaman geçirmemeyi tercih ediyor.  Gideceği yerlerde tuvalet bulamama endişesi taşımak, toplu taşıma araçlarını kullanmaktan kaçınmak gibi endişeler sosyal hayatlarını olumsuz etkiliyor. İdrar kaçıracağı endişesiyle çoğu kadın sıvı tüketimini kısıtlayarak bazı sağlık sorunlarına da davetiye çıkarıyor.

İdrar kaçırma problemi gülerken bile yaşanabilir.
İdrar kaçırma problemi gülerken bile yaşanabilir.

Gülerken, öksürürken idrar kaçırma yaşanabilir

Hapşırırken, gülerken, öksürürken, ağır kaldırırken bile idrar kaçırılabileceğini ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediği için vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Yücel Karaman “İdrar kaçırma probleminin birçok sebebi olabildiği gibi birçok türü de var. Örneğin gülme, hapşırma gibi durumlarda hasta idrara sık çıkma sorunu yaşıyorsa kaçırıyorsa, stres inkontinansı söz konusudur ve kas zayıflığına bağlı olarak yaşanır. Aniden gelen ve kontrolsüzce kaçırılan idrar durumu sıkışma tipi idrar kaçırma olarak tanımlanır. Hasta hem gülüp eğlenirken hem de bir anda idrarını tutamaz hale geliyorsa ise mix tip idrar kaçırma söz konusudur. Çoğu zaman hasta, idrarını yapamaz, sık sık idrara çıkmak ister, idrarını yaparken zorlanır ya da ağrı hisseder. Ayrıca hastada sık sık mesane enfeksiyonları görülür” diye belirtti.

Kadınlarda idrar kaçırma nasıl tedavi edilir?

Kadınlarda idrar kaçırma bozukluğunun tipine bağlı olarak ilaç tedavilerinden hastalar fayda görebilir. Özellikle sıkışmaya bağlı idrar kaçırmada etkili seçeneklerden birisi ilaç tedavisi. Bu idrar kaçırma tedavisi türleri çoğunlukla hastaların yüzde 50’sinde mesanede idrarın arzu edilen miktarda birikmesini sağlayarak idrara çıkma sıklığını azaltır ve sıkışma hissini önemli ölçüde düşürür. Böylece idrar kaçırma yakınmalarını azaltabilir. Bu tip ilaçların bazı yan etkileri olması mümkün. Bunun yanında başka amaçla kullanılan bazı ilaçlarla olumsuz şekilde etkileşebilir. Bu yüzden mutlaka bir ürolog kontrolünde kullanılmalı. 

İdrar kaçırma ilacı işe yaramazsa cerrahi tedavi mümkün mü?

Kadınlarda idrar kaçırma bozukluğunun ameliyatla de tedavisi mümkün. Hastanın idrar kaçırma tipi, kaçırma şiddeti, bu duruma yol açan anatomik bozukluklar, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıklar yapılacak idrar kaçırma ameliyatının şekline karar vermede önemli rol oynuyor.

Sıkışma tipi idrar kaçırması durumlarında artık ağızdan alınan idrar kaçırma ilacı işe yaramaz hale geldiğinde 15 dakikalık bir müdahaleyle mesaneye botoks uygulanarak kaçırma kontrol altına almak mümkün.

Öksürme-aksırma, gülme, hapşırma gibi durumlarda görülen idrar kaçırmada, uygun hastalarda genellikle vajinadan, kapalı yöntemlerle tedavi uygulanabilir. Burada amaç idrar kaçırmayı önleyecek desteği sağlamak. İdrar kesesinde belirgin sarkma olmayan hastalarda çoğunlukla 15-20 dakikalık bir ameliyatla, günübirlik yatışla sorun kalıcı olarak çözülebilir. Hasta genellikle aynı gün taburcu edilir ve ameliyatın etkisini ilk idrarla birlikte hissedilebilir. Bu tür girişimlerin başarı oranları ve hasta tatmini oldukça yüksek. 

İdrar kesesinde ve pelvik organlarda belirgin sarkıklığı olan hastalarda ise ya vajinadan uygulanabilen kapalı yöntemlerle ya da batından endoskopik yöntemlerle sorun çözülebilir.

Obezite ve stres tipi idrar kaçırma arasındaki bağ ne?

Prof. Dr. Tufan Tarcan aşırı kilonun metabolik sendromun bir parçası olduğunu ve birçok organ üzerinde zararlı bir etki yaptığını belirtiyor.  Aşırı kilo idrar torbasını yani mesaneyi de ilgilendiriyor. Metabolik sendromda şeker hastalığına eğilim söz konusu. Aşırı kilolu kişilerde daha yaygın görülen şeker hastalığı mesane işlevine hasar veriyor.

Aşırı kilonun hem erkeklerde hem de kadınlarda bir risk etmeni olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tufan Tarcan, “Aşırı kilo erkeklerde testosteron sistemini etkiliyor. Vücutta aşırı yağ olması östrojen miktarında artışa neden oluyor. Erkeklerde cinsel işlev bozukluklarının görülme olasılığını da yükseltiyor” diye konuştu. 

Aşırı kilonun pelvik taban üzerine yaptığı bası yüzünden pelvik taban hastalıklarına ve stres tipi idrar kaçırmanın rastlanma sıklığına etki yaptığına dikkat çeken Prof. Dr. Tufan Tarcan, “Obezite tedavisi sonrasında stres tipi idrar kaçırma yaşayan her üç hastadan bir tanesinin idrar kaçırma problemi iyileşiyor. Karın içi basıncın artması, pelvik taban üzerine yapılan etki, stres idrar kaçırma üzerinde obezitenin zararlı etkisini gösteriyor” açıklamasında bulundu.

Sağlık Ajandası | Sağlık Haberleri: Obezite tedavisi sonrasında idrar kaçırma sorunu
Sağlık Ajandası | Sağlık Haberleri: Obezite tedavisi sonrasında idrar kaçırma sorunu

Aşırı kilonun riskleri obezite hastalarına etraflıca anlatılmalı

İdrar kaçırma hastalığıyla gelen hastalarda ilaç tedavisinden önce mutlaka obezite tedavisinin, varsa metabolik sendromun tedavisinin amaçlanması gerektiğine değinen Prof. Dr. Tufan Tarcan, “Nedene yönelik tedavi bunu gerektiriyor. Ne yazık ki bu en zorlandığımız tedavi oluyor. Bir kişinin kilo vermesi kolay bir durum değil. Buna öncelikle kendisinin inanması ve ikna olması lazım.

Aşırı kilonun vücut üzerinde oluşturduğu diğer riskleri de hastanın önüne koyup bu riskler hakkında hastayı olabildiğince bilgilendirerek kendisini ikna etmeye çalışıyoruz. Yapılabilecek en büyük yanlış ise aşırı kilolu kişileri bu konuda bilgisiz bırakmak” şeklinde konuştu.

Aşırı kilonun tedavi başarısını düşürdüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Tufan Tarcan, “Aşırı kilolu kişilerde sıkışma tipi idrar kaçırmaya dair yapılan ilaç tedavileri daha kötü sonuç veriyor. Obez hastalarda tedavilerin başarıları da daha düşük oluyor. Bu sebeple tedavi başarısını yğkseltmek amacıyla hastanın kilo vermesi çok önemli. Sıkışma tipi idrar kaçıran hastalarda ilaç tedavileri daha başarısız, stres tipi idrar kaçıran obez hastalarda da cerrahi tedavi daha başarısız olabiliyor.” şeklinde açıklamalar yaptı.

İdrar kaçırma hareketsiz kişilerde daha sık görülüyor

İdrar kaçırma nedenlerinden biri de hareketsizlik desek yanlış olmaz. Prof. Dr. Tufan Tarcan genellikle obeziteyle birlikte görülen hareketsizliğin doktorların işini çok zorlaştıran bir risk etmeni olduğunu özellikle vurguluyor. Hareketsiz kişilerde idrar kaçırma ve diğer ürolojik hastalıkların görülmesi daha muhtemel. Uzun süre oturmak, uzun süre yatmak ve yatağa bağımlı olmak özellikle yaş ilerlediğinde oldukça kritik bir probleme dönüşüyor. Hareketsizliğe alışan hasta ileri yaşlarda kalkıp tuvalete gidemeyecek hale geliyor.

Bu resme bazı bir takım ortopedik problemler eklemek de mümkün. En sık görülen sıkıntı yaratan tablo diz eklemlerinde ortaya çıkan kireçlenme. Bu hastalık hastanın ayağa kalkmasına ve yürümesine engel oluyor. Böylesi durumlarda hastalara idrar kaçırma sorunlarının geçici çözümü için hijyenik mesane pedi kullanmaları tavsiye ediliyor.

Hasta yürüyemediğive tuvalete gidemediği için normal zamanda idrar kaçırıyor. Buna fonksiyonel tip idrar kaçırma deniyor. Bu kişilerin idrar yollarında herhangi bir sorun yok. Bu kişiler hareket sınırlılığı nedeniyle tuvalete gidemedikleri için idrar kaçırıyor. Bu kişilerin özgeçmişlerine bakıldığı zaman ne yazık ki en büyük risk faktörünün aşırı kilo olduğu ve hareketsizlik olduğunu görülüyor. Yaşlandığınızda ortaya böyle bir problemin çıkmasını istemiyorsanız tüm hayatınız boyunca kilo alımına dikkat etmemeli ve eklemlere zarar vermeyecek şekilde düzenli spor yapmalı. Belli bir yaşın üzerinde kişilere en yaygın spor tavsiyesi yürüyüş.

İdrar kaçırma tedavisi yapılmadığında kalıcı hasarlara yol açıyor

Kadınlarda idrar kaçırma problemi toplumun birçoğunda görülse de kadınların söylemekten çekindiği ve doktora gitme konusunda endişe ettiği konular arasında yer alıyor. Birçok kadın utanıp çekindiği için bu durumu kimseyle paylaşmıyor ve utandıkları için sosyal hayattan izole olarak hayatlarına devam ediyorlar.

Doğru tedavi yöntemleri ile kısa sürede normal hayata geri dönmenin mümkün olduğunu belirten Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Yücel Karaman, “Kan şekeri, idrar tahlili ve idrar kültürü, ultrason ve ürodinami gibi tanı yöntemleri ile idrar kaçırma problemi teşhis edilebiliyor.  İdrar kaçırma, genellikle birden fazla doğum yapmış kadınlarda sıklıkla görüldüğü düşünülse de çeşitli hastalıklara bağlı olarak da gelişebiliyor. Kabızlık, ileri yaş, genetik faktörler önemli rol oynasa da bazı vakalarda idrar kaçırma kalıcı olduğundan dolayı bu durum ciddiye alınarak uygun tedavi yöntemleri ile tedavi edilmelidir” dedi.

Doğru tedavi ile hayatı askıya almayın

İdrar kaçırma tedavisinin doğru yapılmasındaki öneme değinen Prof. Dr. Yücel Karaman, “İdrar kaçırma tedavisinde genellikle cerrahi ve cerrahi dışı iki farklı tedavi yaklaşımı bulunuyor. Strese bağlı idrar kaçırma cerrahi operasyon ile tedavi edilir. Bu operasyon kolay olmasına karşın uzman hekimlerce yapılmalıdır. Karın içine girilmeden uygulanır, dış genital bölge kullanılır. İdrar boşaltım kanalının çıkışına askı konularak hastanın idrarını tutması sağlanır.

Sıkışma tipi idrar kaçırmada ise ilaç tedavisi uygulanır. Aynı zamanda kasları güçlendirmek amacıyla kegel egzersizler önerilir. Hatta bazı hastalarda ilaca gerek duyulmaz ve sadece bu kaslarla istenilen sonuca ulaşılabilir” şeklinde konuştu.

İdrar kaçırmayı hafifleten altın kurallar

Erkeklerde idrar kaçırmanın 4 yaygın nedeni

Aşağıdakiler üriner inkontinansın yaygın nedenleridir:

Prostat sorunları

Prostat sorunları, özellikle erkekler yaşlandıkça, idrar kontrolünde sorunlara neden olabilir. Prostatın büyümesi idrar akışını etkileyerek zayıf akıntıya, sık idrara çıkma ve sızıntıya neden olabilir.

Sinir hasarına neden olan durumlar

Mesaneyi kontrol etmek için kaslar ve sinirlerin birlikte çalışması gerektiğinden, sinirlere zarar veren herhangi bir durum idrar sorunlarına neden olabilir. Koşullar arasında Parkinson hastalığı, felç, diyabet, çoklu skleroz, fıtıklaşmış diskler, omurilik yaralanmaları ve bunama sayılabilir.

Alkol ve kafein tüketimi

Bazı içecek türleri üriner sistemi zorlayabilir. Her ikisi de idrar söktürücü etkiye sahip olan alkol ve kafein miktarını sınırlamak, mesane kontrolü sorunlarına yardımcı olabilir. Mesane kontrolü sorunlarını şiddetlendirebileceğinden sıvı alımıyla aşırıya kaçmamak çok önemlidir.

Kontrolsüz kilo

Fazla kilolu olmak idrar kaçırmayı şiddetlendirebilir.

İdrar kaçırma için ne yapmalıyız? İşte etkili idrar kaçırma egzersizleri

En etkili idrar kaçırma egzersizi şüphesiz ki Kegel. Peki bu egzersizde kullanacağınız pelvik kaslarını nasıl bulacaksınız? Pelvik kaslarınızı düzgün bir şekilde çalıştırmanın ilk adımı onları vücudunuzda hissetmektir.

Adım 1: Otururken veya ayağa kalkarken idrar yapma hissini hissedin.

Adım 2: Mesaneniz boşalmadan önce idrar akışınızı durdurma hissini hayal edin.

Adım 3: Bu hissi hayal ettiğinizde hangi kasların gerildiğine dikkat edin. Bunlar senin pelvik kaslarınız. Bu egzersizde germe şekilleri çoğu Kegel egzersizinin başlangıcıdır.

Not: Bunu idrar yaparken yapmayın. Mesaneniz boşalmadan önce idrarınızı düzenli olarak durdurmak mesanenize zarar verebilir ve hatta mesane enfeksiyonlarına neden olabilir. Bu egzersiz yardımcı olmazsa, kadınlarda gaz çıkarmaktan kaçınma veya tampon sıkma hissini hayal etmek de işe yarar.

Oturarak hızlı twitch egzersizi

Hızlı seğiren ve yavaş seğiren kaslar olarak bilinen iki önemli kas dokusuna sahibiz. Her ikisi de pelvik kasları da dahil olmak üzere vücudumuzun her yerindeler. Hızlı kasılan kaslar hızlı tepki verir ve gülerken idrar kaçırma gibi stres inkontinansını önlemenize yardımcı olabilir.

Adım 1: Bir sandalyede otururken pelvik taban kaslarınızı bulun.

Adım 2: Bir şeyi sıkmaya çalışıyormuş gibi bu kasları sıkın.

Adım 3: Neredeyse hemen bırakın.

Bunu set başına 10 defaya kadar ve günde üç sete kadar tekrarlayabilirsiniz.

Oturarak yavaş-seğirme egzersizi

Yavaş kasılan kas dokusu da önemlidir. Güçlü, yavaş seğiren pelvik kaslar alt organlarınızı destekler ve banyo gezileri arasında size daha fazla zaman tanır.

Adım 1: Bir sandalyede otururken dikkatinizi pelvik taban kaslarınıza verin.

Adım 2: Gaz çıkarmaktan kaçınmaya çalışıyormuş gibi pelvik taban kaslarınızı sıkın.

Adım 3: 10 saniye kadar bekleyin, ardından rahatlayın.

Bunu set başına 10 kez tekrarlayabilir ve günde üç seti tamamlayabilirsiniz.

Yatay Kegel egzersizi

Kegel egzersizlerini uzanırken yapmak sizin için daha rahat olabilir ve bu pozisyon pelvik gücünüzü geliştirmede eşit derecede iyidir.

Adım 1: Yatağınıza, kanepeye veya yere düz bir şekilde uzanın. Daha rahat hissediyorsanız, bacaklarınız açılı olacak şekilde dizlerinizi bükün. Ellerinizi karnınıza koyun.

Adım 2: Dikkatinizi pelvik kaslarınıza yöneltin, ardından onları sıkın. Karın kaslarınız ellerinizin altında gözle görülür şekilde değişmemeli.

Adım 3: Pelvik kas sıkışmasını 10 saniyeye kadar basılı tutun, ardından bırakın.

Bunu set başına 10 kez tekrarlayabilir ve günde üç set deneyebilirsiniz.

Ayakta Kegel egzersizi

İdrar kaçırma egzersizleri için son seçenek de ayakta Kegel egzersizi. Ayaktayken idrar kaçırma veya pelvik rahatsızlık fark ederseniz, ayaktayken de Kegel egzersizi yapabilirsiniz.

Adım 1: Dik durun ve pelvik kaslarınıza dikkat edin.

Adım 2: Pelvik kaslarınızı yukarı ve içeri doğru sıkın. Uyluklarınızda veya kalçalarınızda biraz gerginlik hissedebilirsiniz ancak midenizde ek bir gerginlik olmamalı.

Adım 3: Pelvik kas sıkışmasını 10 saniyeye kadar basılı tutun, ardından gevşeyin.

Bunu set başına 10 kez tekrarlayabilir ve günde üç set deneyebilirsiniz.

 

Unutmayın, düzenli egzersiz yapmak idrar kaçırma nedenlerinden birini de ortadan kaldırmak için en etkili yollardan biridir.

 

Kaynaklar

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Yücel Karaman

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cabir Alan

Op. Dr. Esra Demir Yüzer

Prof. Dr. Tufan Tarcan

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Muammer Kendirci

Türk Nefroloji Derneği

“İdrar kaçırma nedenleri nelerdir? Kadınlarda idrar kaçırma tedavisi nasıl yapılır?” başlıklı yazımızın yanı sıra  Sağlık Ajandası | Sağlık Haberleri için sosyal medya hesaplarımızı da takip edebilirsiniz:

YouTube video player

İçerik Sağlayıcı:

Exit mobile version